13o Γυμνάσιο  Ηρακλείου            Η Ρ Α Κ Λ Ε Ι Ω Τ Ε Σ   Δ Η Μ Ι Ο Υ Ρ Γ Ο Ι       Κεντρική  Σελίδα

 

     
    Θωμάς  Φανουράκης -Thomas  Fanourakis  
   

Βιογραφικό - Biography

Έγραψαν  για  το έργο του . 

Έργα -His  work

     

                                                                                                                        

   Βιογραφικό

Ο  Θωμάς Φανουράκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο της Κρήτης το 1915.

Ο πατέρας του τον προόριζε συνεχιστή της οικογενειακής παράδοσης στην τέχνη της χρυσοχοΐας και ονειρευότανε να τον στείλει για σπουδές  στο Παρίσι. Γι ' αυτόν τον λόγο, τον παρότρυνε να μάθει πολύ καλά την γαλλική γλώσσα. Αυτή η γνώση θα τον βοηθήσει αργότερα, να γνωρίσει και να αγαπήσει την ευρωπαϊκή κουλτούρα και φιλολογία αλλά το όνειρο του πατέρα του θα παραμείνει απραγματοποίητο.

Η θέα ενός ζωγράφου μπροστά στο καβαλέτο του, που τυχαία είδε σε ηλικία επτά χρόνων, μέσα από ένα ανοιχτό παράθυρο, θα αλλάξει και θα καθορίσει τη ζωή του.

Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών, κοντά στον Ουμπέρτο Αργυρό και πήρε το δίπλωμά του το l940. Γνώρισε και δέθηκε στενά με ζωγράφους της γενιάς του, με τους οποίους κράτησε την επαφή όλα τα μετέπειτα χρόνια, αν και ζούσε στο Ηράκλειο.

Στην γενέθλια πόλη που "μακριά της δεν ένοιωθε καλά". Στους φίλους, που έκπληκτοι το ρωτούσαν γι ' αυτή του  την επιλογή, απαντούσε συχνά: " 'Ένας μικροκαμωμένος άνθρωπος χρειάζεται μια πόλη που να είναι στα μέτρα του". Σ' αυτή την πόλη έζησε μέχρι τον θάνατό του τον Δεκέμβριο του 1993.

                                                                                                                                     Αρχή της σελίδας

           

Thomas Fanourakis

 Thomas  Fanourakis was born in Heraklio, Crete in 1915. His father wanted him to continue the family tradition of the jeweller’s craft and dreamed of sending him to Paris to study. For that reason he encouraged him to learn French fluently. Later this knowledge will help him to understand and love the European culture and literature but his father’s dream will remain unfulfilled.

The sight of a painter in front of his easel, which he accidentally saw through an open window at the age of seven, will change and determine his life.

He studied at the School of Fine Arts in Athens with Hubert Argyro and got his degree in 1940. He got acquainted and closely connected with other painters of his generation, with whom he kept contact the following years although he lived in Heraklio.

He stayed in his birth town “away from which he didn’t feel good”. When his friends were surprised with his choice and asked him, he often said: “A small man needs a town of his size”. In this town he lived until he died in December, 1993.

 

                                                                                                                                     Αρχή της σελίδας

 

 

                        Θωμάς Φανουράκης,     τα μείζονα των ελασσόνων

 

 

 Αυτές εδώ οι σκέψεις αποτελούν την προσωπική κατάθεση από την γνωριμία με ένα πολύ σημαντικό έργο. Συγχρόνως συγκροτούν ένα κείμενο τύψεων και μια σειρά συλλογισμών σχετικά με το πόσο άνιση, μεροληπτική, ή ξεδιάντροπα άδικη μπορεί να είναι η Ιστορία γενικά και η ιστορία της τέχνης ειδικά.

 Ο Θωμάς Φανουράκης, ιδιόρρυθμα ακέραιος και ασυμβίβαστα απόλυτος, δεν δέχθηκε να κάνει δημόσιες σχέσεις μέσω της τέχνης (του), ούτε να εκπορνεύσει την εικαστική του έρευνα και τον ζωγραφικό του κόσμο για να επιτύχει προβολή ή χρήματα.

Αποτέλεσμα αυτού, είναι σήμερα το έργο του να μην έχει μελετηθεί βαθύτερα και η θέση του στη σύγχρονη ζωγραφική μας να είναι επισφαλής. Να  γιατί μίλησα προηγουμένως για μεροληπτικότητα της Ιστορίας. Γιατί αυτή κρίνει -καλύτερα, κρίνουν τα πρόσωπα που τη γράφουν -επηρεαζόμενη από τον τόπο δράσης ή και τη δημόσια εικόνα του δημιουργού κι όχι από το δημιούργημα καθαυτό.

Ο Φανουράκης επέλεξε να ζήσει και να δράσει στον γενέθλιο τόπο του, στο Ηράκλειο, αφιερωμένος απόλυτα στο ζωγραφικό όραμα που τον κατακυρίευε. Συγχρόνως ένοιωθε απόλυτη καχυποψία για το «κλεινόν άστυ», τις ίντριγκες και τα παιχνίδια εξουσίας του, καχυποψία που το αθηναιοκεντρικό κράτος του επέστρεφε με τόκο και επιτόκιο. Αποτέλεσμα αυτού του σιωπηλού, ακήρυχτου πλην σοβούντος πολέμου ήταν ο Φανουράκης να έχει καταχωρηθεί σε κιτάπια και συνειδήσεις ως ένας «τοπικός άγιος» κι ένας ελάσσων καλλιτέχνης περιορισμένου ενδιαφέροντος.

Προσωπικά θεωρώ το ώριμο έργο του εξαιρετικό δείγμα ενός ελληνοτραφούς όσο και ευρωπαϊκού ως προς τη νομιμότητα του πνεύματος, μαγικού ρεαλισμού.

Η ζωγραφική του χρησιμοποιεί τον ρεαλισμό για να πυροδοτήσει την ποίηση και ασκεί τη λιτότητα για να οδηγηθεί στο ωραίο. Η εικονοποιία  του είναι στηριγμένη σε μια σαφή όσο και συγκεκαλυμμένη γεωμετρία ενώ η συναισθηματικότητά της τιθασεύεται από νόμους και κανόνες τους οποίους ο Φανουράκης δεν χρησιμοποιεί εκ των προτέρων ως κλισέ αλλά τους ανακαλύπτει δουλεύοντας.

Και εδώ είναι το σημαντικό: η τέχνη δεν συγκροτείται από ένα γραφειοκρατικό σύνολο τεχνικών οδηγιών ή μανιεριστικών «νόμων» αλλά εκπηγάζει μέσα απ' το αυθόρμητο και μέσα από τη γοητεία του προβλήματος.

Είναι περισσότερο το αίνιγμα και λιγότερο η λύση του, είναι η επιθυμία και η ανάγκη και λιγότερο η ηδονή και η πλήρωσή της. Είναι τέλος ο τρόμος εμπρός σ' αυτό που δεν κατανοούμε. Ο Φανουράκης ήξερε πόσο εύκολο είναι το προφανές και το αυτονόητο και γι αυτό ο ρεαλισμός του δεν στάθηκε στην επίδειξη μιας απλής δεξιοτεχνίας, ενώ ο ίδιος ήξερε να ελαφρύνει την τέχνη του από τα μαλάματα της ναρκισσευόμενης επίδειξης. 'Ήθελε  επίσης να είναι ουσιαστικός, ακριβής και σιωπηλός (τόσο στα λόγια όσο και στις εικόνες του).

Η σιωπή στη δουλειά του Φανουράκη είναι νομίζω, η εκ των ουκ άνευ προϋπόθεση κατανόησης. Γι ' αυτό και θα αισθάνεται άβολα ο κάθε κριτικός ιστορικός που καταπιάνεται με το έργο του. Γνωστού μάλιστα όντος του απαξιωτικού τρόπου με τον οποίο ο ίδιος μιλούσε και για τους κριτικούς και για την εξουσία τους και να τώρα που τα ' φερε η μοίρα ένας κριτικός να μιλάει γι ' αυτόν τον θυμόσοφο κρητικό καλλιτέχνη. (Να μ' έσωζε, τουλάχιστον , το κρητικό της καταγωγής μου!)

Πρωτοείδα δουλειά του Φανουράκη το 1977, αν δεν με απατά η μνήμη μου, στην «Ώρα» του Ασαντούρ Μπαχαριάν. Αργότερα, ως επιμελητής στην Εθνική Πινακοθήκη, είχα την ευκαιρία -και την ευχαρίστηση, να εκθέτω συχνά τον πίνακα «το τραπέζι με το άδειο κάδρο» του 1974, από τη συλλογή μας, στις ομαδικές εκθέσεις που διοργάνωνα. Στο τέλος μάλιστα του κειμένου μου παραθέτω σχετικό αυτόγραφο του Θ.Φ. προς τον τότε διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης (και θαυμαστή του) Δ. Παπαστάμο. Αυτό που με γοήτευε λοιπόν και με γοητεύει στις συνθέσεις του, είναι η λειτουργία της σκιάς που δημιουργεί ακριβή σχήματα στο χώρο. καθώς επίσης και το ζωγραφισμένο ξύλο που κυριαρχεί στα θέματά του σε τέτοιο βαθμό ώστε να τον ζηλεύει υποθέτω όπου κι αν βρίσκεται -εκείνος ο πείσμων καλλιτέχνης -μαραγκός της Ναζαρέτ. Ο Φανουράκης «κάρφωνε» τις εικόνες του με τη σιγουριά και τη δεξιότητα του έμπειρου ξυλουργού. Σ' αυτές το σταθερό και το ασταθές, το βαρύ και το ελαφρό, το ακίνητο και το κινούμενο βρίσκονται σε μιαν αέναα επισφαλή ισορροπία. -Μήπως αυτό δεν συμβαίνει εξάλλου και στη ζωή;

Τον περασμένο χρόνο η γκαλερί «Αριάδνη» και η Δέσποινα Περτσελάκη είχαν την ευγενή καλοσύνη να θέσουν υπ' όψη μου μια σειρά σχεδίων, υδατογραφιών και ελαιογραφιών του καλλιτέχνη από τις κ.κ. Ευαγγελία & Φωτεινή Φανουράκη. Το υλικό αυτό μου επέτρεψε, τρόπον τινά, να ρίξω μια κλεφτή ματιά στο εργαστήρι του ζωγράφου και να ελέγξω τις διαδικασίες -που ακολουθούσε.

Ο Ingres συνήθιζε να λέει την εξής .ιστορική φράση που αγαπούσε να επαναλαμβάνει και ο Τσαρούχης: «το σχέδιο είναι η εντιμότης της τέχνης». Συνελόντι ειπείν ο Θ.Φ. υπήρξε ένας εξαιρετικά έντιμος δημιουργός. Τα σχέδιά του, κλασσικότροπα επιμελημένα, βιρτουόζικα και προσωπικά το αποδεικνύουν.

Από κοντά και οι ακουαρέλες του οξυδερκείς, ευαίσθητες διεισδυτικές, διάφανες, ποιητικές. Πρόσωπα, γυναικεία πρωτίστως, εικόνες της φύσης, θέματα αυτοεξομολογητικά. Αιφνιδίως παρουσιάστηκε εμπρός μου ένας άλλος Φανουράκης: Συναισθηματικός, αισθησιακός, χιουμορίστας. Ο τίτλος της παρούσας ενότητας μου ήρθε αυθόρμητα, «τα ελάσσονα» δηλαδή όλο εκείνο το αναγκαίο, όσο και αφανές, υλικό μιας οικοδομής που χρησιμοποιείται ώστε να προκύψει το σπίτι.

Αυτό που επίσης με εντυπωσίασε σχετικά, είναι ο αυτοσαρκασμός του ή το πικρό γέλιο που αντανακλούν τα πορτρέτα του. Ο Φανουράκης υπήρξε αμείλικτος προς τους άλλους γιατί ήταν πρωτίστως αμείλικτος προς τον εαυτό του, αμείλικτος προς τις απαιτήσεις του όσον αφορά στην Τέχνη. Αυτή η τελευταία καθαγιάζει πάλι κάθε δισταγμό, παραχώρηση ή αδυναμία, όταν την προσεγγίζει κανείς «καθαρά τη καρδία». 'Έτσι στον προσωπικό, κλειστό κόσμο του καλλιτέχνη συνυπάρχουν την ίδια στιγμή η αγάπη προς τη γυναίκα που συμβολίζει τη ζωή, η έννοια του χρέους συνώνυμη προς την αξιοπρέπεια, ο σεβασμός για την Τέχνη και την απόλυτη της δύναμη.

Ο Φανουράκης σαν τη Νίκη Καραγάτση, τον Ανδρέα Βουρλούμη, τον Γιώργο Μανουσάκη ή τον Ανδρέα Φωκά ξέρει να εξαγάγει την ποίηση από το μικρό, το καθημερινό και το εφήμερο. Κυρίως όμως ξέρει πως τα μείζονα προκύπτουν εκ των ελασσόνων. Κι αυτό, για τον ίδιο συνιστούσε τρόπο ζωής...

                                                                           Μάνος Στεφανίδης
                                                                    
Επιμελητής της Εθνικής Πινακοθήκης

 

                                                                                                                                   Αρχή της σελίδας

 

                        

   Έργα  -His  work

 

Αυτοπροσωπογραφία .Μολύβι σε χαρτί ,33,5x49 cm ,ανυπόγραφο

 

Αυτοπροσωπογραφία ,ελαιογραφία σε μουσαμά ,30x42 cm ,ενυπόγραφη

Γυναικείο πρόσωπο.Μολύβι σε χαρτί 27,5x46,5 cm,ανυπόγραφο

Η Ειρήνη. Μολύβι σε χαρτί 45x27,5 cm ,ανυπόγραφο

Κορίτσι. Μολύβι και τέμπερα σε χαρτί , 38x26 cm , ανυπόγραφο

Ο ζωγράφος στο ατελιέ του ,υδατογραφία 50x35 cm ,ενυπόγραφο

Αντάρτης ,υδατογραφία ,33x22 cm ,10-IX-1944,ενυπόγραφη

Ο κοιμισμένος , υδατογραφία ,(αμφιπρόσωπη) 35x25 cm ,Ρέθυμνο ,Αύγουστος του 40.

 

Το ανδρόγυνο , ελαιογραφία σε χαρτόνι,50x68,5 cm ,ενυπόγραφη

Η απορροφημένη , υδατογραφία ,25x34,5 cm ,17-ΧΙ-1973, ενυπόγραφη .

Το κολιέ ,κόλλα σε χαρτόνι ,48,5x33,5 cm ,1964 ,ενυπόγραφη

Το μπλέ φουστάνι ,κόλλα σε χαρτόνι ,51x73,5 cm ,1964 ενυπόγραφο

Γυμνό ,ελαιογραφία σε ξύλο ,33,5x25 cm ,1958,ενυπόγραφη

Γυμνό εκ φύσεως κατ' ομοίωση του Velasquez μολύβι σε χαρτί ,49x33,5 cm ,16-Χ-1983 ,ενυπόγραφο

 

                                                                                                                                       Αρχή της σελίδας

                                                                                                           

Φραγκιαδάκης Μανώλης ] [ Φανουράκης Θωμάς ] Σαριδάκης Δημήτριος ] Φιοράκη Μαρία ] Σκανδαλάκης Γεώργιος ] Χαλαμπαλάκης Γιάννης ] Γρηγοριαδη Μαρία ] Παπαδάκης Αριστόδημος ]